काठमाडौँ, ५ फागुन २०८२ (१६ फेब्रुअरी २०२६, सोमबार) – आगामी फागुन २१ गते (मार्च ५) हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको सरगर्मी अब उत्कर्षमा पुगेको छ। निर्वाचन आयोगले आज (सोमबार) देखि उम्मेदवार तथा राजनीतिक दलहरूलाई औपचारिक रूपमा प्रचारप्रसार गर्न अनुमति दिएको छ। यससँगै देशभर चुनावी सभा, घरदैलो अभियान र कोणसभाहरू सुरु भएका छन्।
निर्वाचन आयोगले प्रचारप्रसार खुला गरे पनि निर्वाचन आचारसंहिता (Election Code of Conduct) को पालनामा भने ‘शून्य सहनशीलता’ (Zero Tolerance) अपनाउने चेतावनी दिएको छ।
१. आयोगको कडा निर्देशन: ‘लक्ष्मणरेखा’ नकाट्न चेतावनी
प्रमुख निर्वाचन आयुक्तले आज बिहान एक विशेष पत्रकार सम्मेलन गर्दै उम्मेदवारहरूलाई लोकतान्त्रिक मर्यादा भित्र रहेर प्रचार गर्न निर्देशन दिनुभएको छ।
उम्मेदवारी खारेजीको चेतावनी: आयोगले स्पष्ट पारेको छ कि यदि कुनै उम्मेदवारले भड्किलो प्रचार गरेको, मतदातालाई प्रलोभनमा पारेको वा द्वेषपूर्ण अभिव्यक्ति (Hate Speech) दिएको पाइएमा स्पष्टीकरण मात्र नसोधी सिधै उम्मेदवारी खारेज गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइनेछ।
अनुगमन संयन्त्र: आयोगले हरेक निर्वाचन क्षेत्रमा ‘सूक्ष्म अनुगमन टोली’ खटाएको छ। यसका अलावा सामाजिक सञ्जालमा हुने प्रचारको निगरानी गर्न ‘साइबर ब्युरो’ र आयोगको आईटी टोलीलाई २४ सै घण्टा सक्रिय बनाइएको छ।
२. प्रचारप्रसारका नियमहरू: के गर्न पाइन्छ, के पाइँदैन?
आयोगले तोकेको समयसीमा अनुसार आजदेखि मतदान हुनुभन्दा ४८ घण्टा अघि (मौन अवधि) सम्म मात्र प्रचार गर्न पाइनेछ।
समय सीमा: बिहान ७ बजेदेखि साँझ ७ बजेसम्म मात्र कोणसभा र आमसभा गर्न पाइनेछ।
सवारी साधन: उम्मेदवारले प्रचारका लागि आयोगले तोकेको संख्यामा (दुई वटा हलुका सवारी) मात्र गाडी प्रयोग गर्न पाउनेछन्।
बन्देज: विद्यालय, मन्दिर र सार्वजनिक स्थलहरूमा दलको झण्डा राख्न वा पर्चा टाँस्न पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ। बालबालिकालाई चुनाव प्रचारमा प्रयोग गरेको पाइएमा कडा कारबाही हुनेछ।
३. दलहरूको दौडधूप सुरु
प्रचारप्रसार खुला भएसँगै प्रमुख राजनीतिक दलहरू नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा माओवादी केन्द्र र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले आफ्ना शीर्ष नेताहरूको कमान्डमा देशव्यापी अभियान सुरु गरेका छन्।
एमाले: अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आज झापा-५ बाट आफ्नो चुनावी सभा सम्बोधन गर्दै हुनुहुन्छ।
कांग्रेस: सभापति शेरबहादुर देउवा सुदूरपश्चिमको डडेलधुरा र कैलालीका कार्यक्रममा व्यस्त हुनुहुन्छ।
रास्वपा/बालेन समूह: रवि लामिछाने र बालेन शाहको संयुक्त टोलीले आज चितवन र काठमाडौँका विभिन्न क्षेत्रमा र्याली गर्दैछन्।
माओवादी केन्द्र: प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ गोरखा र चितवनका कार्यक्रममा सहभागी हुँदै हुनुहुन्छ।
४. खर्चमा निगरानी
निर्वाचनलाई भड्किलो हुन नदिन आयोगले उम्मेदवारको खर्च सीमा (Expenditure Limit) तोकेको छ। प्रतिनिधिसभा सदस्यका उम्मेदवारले अधिकतम २५ देखि ३३ लाख रुपैयाँ (क्षेत्र अनुसार फरक) मात्र खर्च गर्न पाउनेछन्। बैंकिङ प्रणालीबाट मात्र खर्च गर्नुपर्ने र १५ दिनभित्र खर्च विवरण बुझाउनुपर्ने नियम कडाइका साथ लागू गरिएको छ।